Vereffening-verdeling na echtscheiding: wat gebeurt er met uw woning, spaargeld en vermogen?

Bij de beëindiging van een huwelijk moet eerst worden bepaald welke goederen en schulden tot welk vermogen behoren.

Dat is de vereffening.

Vervolgens moet worden bepaald wie uiteindelijk welke goederen of bedragen krijgt.

Dat is de verdeling.

De oefening kan onder meer betrekking hebben op:

• de gezinswoning en ander vastgoed;
• bank- en spaarrekeningen;
• beleggingen;
• de inboedel;
• hypothecaire en andere schulden;
• levensverzekeringen en pensioensparen;
• schuldvorderingen tussen de echtgenoten;
• een onderneming of aandelen in een vennootschap.

Bij een echtscheiding door onderlinge toestemming moeten echtgenoten vooraf afspraken maken over de verdeling van hun goederen en schulden.

Dat is vaak de eerste vraag die moet worden beantwoord.

Wie zonder huwelijksovereenkomst trouwt, valt in principe onder het wettelijk stelsel.

Daarbij bestaan drie vermogens: het eigen vermogen van de ene echtgenoot, het eigen vermogen van de andere en het gemeenschappelijk vermogen.

Goederen die iemand al vóór het huwelijk bezat en goederen verkregen door bijvoorbeeld een erfenis of schenking blijven in principe eigen. Inkomsten die tijdens het huwelijk worden verworven, behoren binnen het wettelijk stelsel in beginsel tot het gemeenschappelijk vermogen.

Wie daarentegen gehuwd is met scheiding van goederen, heeft in beginsel twee afzonderlijke vermogens. Partners kunnen daarnaast wel samen goederen bezitten, bijvoorbeeld een woning die zij samen hebben aangekocht. Ook een huwelijkscontract kan bijzondere verreken- of correctiemechanismen bevatten.

Een huwelijkscontract kan daarom een grote invloed hebben op het uiteindelijke resultaat.

Voor veel koppels is de woning het belangrijkste vermogensbestanddeel.

Er zijn verschillende mogelijkheden:

• één partner neemt de woning over;
• de woning wordt verkocht en de opbrengst wordt verdeeld;
• partijen blijven tijdelijk samen eigenaar.

Wanneer één partner de woning overneemt, moet onder meer worden gekeken naar de actuele waarde van het pand, de eigendomsverhoudingen, de nog openstaande hypotheek en eventuele financiële aanspraken tussen de echtgenoten.

Over dit specifieke scenario hebben we ook het afzonderlijke artikel “Woning overnemen na scheiding: hoe koopt u uw ex-partner uit?”

Een rekening op naam van één echtgenoot betekent niet noodzakelijk dat het geld juridisch volledig van die persoon is.

Binnen het wettelijk huwelijksstelsel kunnen tijdens het huwelijk opgebouwde inkomsten bijvoorbeeld gemeenschappelijk zijn, ook wanneer ze op een rekening staan die slechts op naam van één echtgenoot is geopend.

Omgekeerd kan iemand eigen vermogen bezitten, bijvoorbeeld doordat hij of zij vóór het huwelijk al spaargeld had of tijdens het huwelijk een erfenis ontving.

Dan wordt bewijs belangrijk.

Bankuittreksels, aankoopdocumenten, schenkingsakten en andere bewijsstukken kunnen noodzakelijk zijn om de oorsprong van gelden te reconstrueren.

Dit is een klassieke bron van discussie.

Denk bijvoorbeeld aan iemand die:

• eigen spaargeld gebruikt voor de aankoop van de gezinswoning;
• geërfd geld investeert in een gemeenschappelijke woning;
• alleen renovaties financiert;
• eigen middelen gebruikt om een gezamenlijke schuld af te betalen.

Dat betekent niet noodzakelijk dat die persoon automatisch een groter eigendomsaandeel krijgt.

Er moet worden onderzocht of er juridisch een vergoeding of schuldvordering bestaat en hoe die moet worden berekend.

Net daarom kan het bij een langere relatie belangrijk zijn om oude betalingsbewijzen, rekeningafschriften en notariële documenten terug te zoeken.

Wanneer één van de echtgenoten ondernemer, zelfstandige of aandeelhouder is, kan de vereffening-verdeling aanzienlijk complexer worden.

Dan moet eerst worden bekeken:

• wie juridisch eigenaar is van de aandelen;
• wanneer en met welke middelen ze werden verworven;
• welk huwelijksstelsel van toepassing is;
• welke inkomsten uit de onderneming tijdens het huwelijk werden opgebouwd;
• of er vergoedings- of verrekeningsaanspraken bestaan.

Een vennootschap wordt dus niet noodzakelijk simpelweg “in twee gedeeld”.

Wel kan de waarde of vermogensrechtelijke behandeling van de onderneming een belangrijke rol spelen bij de totale afrekening tussen de echtgenoten.

Voor dergelijke dossiers kan ook een objectieve waardering van aandelen of onderneming noodzakelijk worden.

Dan kunnen partijen zelf afspraken maken over de verdeling.

Bij een echtscheiding door onderlinge toestemming moeten zij vooraf een volledige regeling treffen over hun goederen en schulden. Die afspraken worden opgenomen in de regelingsakte.

Dat biedt veel ruimte voor oplossingen op maat.

De ene partner kan bijvoorbeeld de woning krijgen terwijl de andere meer spaargeld of beleggingen ontvangt, zolang de volledige regeling juridisch correct wordt uitgewerkt.

Wanneer vastgoed wordt verdeeld, is voor bepaalde handelingen bovendien de tussenkomst van een notaris noodzakelijk.

Dan kan een gerechtelijke vereffening-verdeling noodzakelijk worden.

De rechtbank kan een notaris-vereffenaar aanstellen die het vermogen onderzoekt, de standpunten van beide partijen verzamelt en een gemotiveerd voorstel van vereffening en verdeling opstelt.

De notaris-vereffenaar is daarbij neutraal en onafhankelijk. Hij is niet de persoonlijke adviseur van één van beide ex-partners en kan zelf geen definitieve rechterlijke beslissing nemen.

Blijven er betwistingen bestaan over het voorstel, dan kunnen die uiteindelijk opnieuw aan de rechtbank worden voorgelegd.

Een gerechtelijke vereffening-verdeling kan daardoor aanzienlijk langer duren dan een regeling in onderling akkoord.

Juridische begeleiding is vooral relevant wanneer het vermogen omvangrijker of complexer is.

Bijvoorbeeld wanneer:

• er meerdere onroerende goederen zijn;
• belangrijke spaar- of beleggingsportefeuilles bestaan;
• discussie bestaat over eigen financiële inbrengen;
• één van de echtgenoten een onderneming of aandelen bezit;
• er schenkingen of erfenissen in het vermogen zijn terechtgekomen;
• onduidelijkheid bestaat over bepaalde bankrekeningen of vermogensbestanddelen;
• de meningen fundamenteel verschillen over de waardering of verdeling;
• een gerechtelijke vereffening-verdeling noodzakelijk wordt.

De notaris-vereffenaar moet neutraal blijven. Uw eigen advocaat kan daarentegen uw individuele rechten en aanspraken onderzoeken en verdedigen tijdens de vereffeningsprocedure.

Bestaat er discussie over de woning, spaargelden, beleggingen, eigen inbrengen of andere vermogensbestanddelen na uw echtscheiding?

CLAW Advocaten begeleidt cliënten bij de vermogensrechtelijke gevolgen van een echtscheiding en bij vereffening-verdeling. Wij kunnen onderzoeken welk huwelijksvermogensstelsel van toepassing is, welke aanspraken bestaan en u bijstaan tijdens onderhandelingen of een gerechtelijke vereffeningsprocedure.

Bezorg ons bij voorkeur uw huwelijkscontract, eigendomsakten, kredietakten, relevante bankdocumenten en bewijsstukken van belangrijke eigen financiële inbrengen.